Recenzje (el)

"Mój" teatr Różewicza

Utworzono: poniedziałek, 29, kwiecień 2013 al


do jhwWydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego wydało w serii „Z archiwum pisarza” piąty tom pt. 'Mój' teatr Różewicza autorstwa Kazimierza Brauna przy współpracy Justyny Hofman-Wiśniewskiej.



Jest to interesujący dwugłos o twórczości Tadeusza Różewicza, pisany z różnych pozycji: reżysera i krytyka teatralnego, uzupełniony opiniami recenzentów i krytyków odnoszących się do poszczególnych realizacji scenicznych dramatów.

A było ich wiele, gdyż Kazimierz Braun (mieszkający od 1985 roku w USA) wystawił w ciągu 26 lat (1970-2006) w teatrach polskich, amerykańskich, europejskich aż dziewiętnaście jego sztuk, co dobitnie pokazuje fascynację reżysera twórczością tego dramaturga.

Poprzedzający opisy spektakli esej Justyny Hofman-Wiśniewskiej pt. Grand Drame – Grand Théâtre to analiza zarówno twórczości Tadeusza Różewicza, jak i Kazimierza Brauna, pokazanie związków i interakcji między ich dziełami widziane oczami krytyka teatralnego.

To, o czym pisze Kazimierz Braun, to z kolei nie tylko wspomnienia, ale jak podaje we Wprowadzeniu do książki - „Mój tekst Czytelnik może traktować jako świadectwo, albo skromny przyczynek teatrologiczny. Postanowiłem wrócić myślą do moich Różewiczowskich przedstawień, rozmów z Tadeuszem Różewiczem, moich wypowiedzi o nim, przejrzeć też to, co pisano o moich realizacjach jego sztuk”.

Przywołuje w książce (w porządku chronologicznym) wiele z nich, m. in. te najgłośniejsze: Akt przerywany, Kartotekę, Pułapkę, Kartotekę rozrzuconą, Stara kobieta wysiaduje, realizowane w różnych teatrach polskich i świata. Przytacza okoliczności, konteksty wystawień (w przypisach podaje także szczegóły), większe pole oddając jednak tym, którzy z fotela recenzenckiego analizują i twórczość dramaturga, i jego, reżysera.

Te zbiory przemyśleń o sztuce obu artystów ujęte są w formę zapisków, cytatów, uwag, listów, a także rozmów dramaturga z reżyserem o teatrze.


Jednym słowem – autorzy zebrali to, co było rozrzucone, chroniąc tym samym przed zapomnieniem teksty i zdjęcia dokumentujące reżyserską „Różewiczowską” twórczość Kazimierza Brauna i to, co się z nią wiązało.

Ale jak się okazuje na końcu książki - nie jest to jednak tylko naturalna potrzeba uporządkowania efektów kilkudziesięcioletniej pracy reżysera i ocalenia tego, co ulotne. Powód tego scalania jest poważniejszy. Otóż napisana przez Kazimierza Brauna w 1984 roku książka o twórczości Tadeusza Różewicza, owoc jego dwuletniej pracy – została dziwnym trafem „zagubiona” - i przez Ossolineum, które podjęło się jej wydania, i przez warszawską PWST. Do dzisiaj te jedyne cztery egzemplarze maszynopisu nie odnalazły się...

Toteż Kazimierz Braun tak kończy swoją opowieść o trudach powstawania omawianej tutaj książki: I tak zebraliśmy, Justyna w Polsce, a ja w USA, wiele skorup tego rozbitego kiedyś dzbana. Napisaliśmy zaplanowane teksty. W rezultacie powstała po raz drugi książka o moim teatrze Różewicza”.


Zatem, na szczęście, nie wszystko zginęło – świadczą o tym nie tylko opublikowane w książce teksty krytyczne, ale i prawie 50 fotografii ze spektakli i bogata bibliografia.(al)


'Mój' teatr Różewicza, Kazimierz Braun (współpraca Justyna Hofman-Wiśniewska), Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2013, s. 262

(Zbyt) młodzi rodzice

Utworzono: sobota, 29, październik 2011 ANNA LESZKOWSKA


Wydawnictwo TRIO
wydało książkę pt. (Zbyt) młodzi rodzice - dzieło trzech autorów: Zbigniewa Izdebskiego, Tomasza Niemca i Krzysztofa Węża.

 zbyt_mlodzi_rodzice_minJest to monografia poświęcona zjawisku rodzicielstwa nastolatków. Autorzy – pedagog, seksuolog i ginekolog – pracownicy naukowi Zakładu Poradnictwa i Seksuologii Uniwersytetu Zielonogórskiego wykorzystali w książce zarówno dane demograficzne, jak i wyniki badań zrealizowanych w ostatnich dziesięciu latach przez nich lub przy udziale. Między innymi - badania jakościowe młodocianych matek, ojców oraz osób, których nastoletnie dzieci zbyt wcześnie zostały rodzicami. Wyniki badań pozwoliły na pokazanie wizerunku młodocianych rodziców z ich perspektywy.
W książce przedstawiono problematykę rozwoju psychoseksualnego w okresie dorastania, zagadnienia zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz specyfikę aktywności seksualnej nastolatków i jej uwarunkowania. Ważną częścią pracy jest omówienie zdrowotnych, psychicznych i społecznych konsekwencji przedwczesnego rodzicielstwa , a także zaprezentowanie problematyki antykoncepcji młodzieżowej. Końcowa część opracowania stanowi opis, wdrożonego kilka lat temu w Polsce z udziałem autorów, innowacyjnego programu profilaktyki wczesnego rodzicielstwa , w którym wykorzystano elektroniczny symulator opieki nad niemowlęciem.
Publikacja (z wykazem badań oraz obszerną bibliografią) może stać się ważnym źródłem informacji dla szerokiego kręgu odbiorców – nauczycieli, psychologów, lekarzy, pracowników socjalnych, studentów różnych kierunków studiów, a także rodziców nastolatków. (tm)

(Zbyt) młodzi rodzice,
Zbigniew Izdebski, Tomasz Niemiec, Krzysztof Wąż, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2011, s. 318

60 lat minęło...

Utworzono: sobota, 21, grudzień 2013 jhw


do jhwBiałostocki Teatr Lalek skończył 60 lat. Uroczystości odbyły się w czerwcu 2013. Dzieje teatru zostały spisane w książce „Nasz teatr”, której autorem koncepcji, opracowania i redakcji jest Marek Waszkiel, dyrektor tego teatru w latach 2005-2012.


Uroczystości, jak to uroczystości: były, minęły. Książka trwa. I przetrwa lata. Jako zapis i świadectwo tego czasu.


Nie jest to historia BTL w dosłownym tego słowa znaczeniu. Autor uznał, że najważniejsi byli w tym sześćdziesięciu ludzie związani z tym teatrem. W książce przeczytamy więc wywiady, sylwetki, opowieści o ludziach, którzy ten teatr tworzyli, którzy go rozwijali, którzy wypuścili go w świat. Podzielona na 5 części: Początki, Profesjonalizacja, Sukces, Teatr różnych form. W Stronę świata daje obraz rozwoju, zmian, dążeń.

Wydawałoby się, że teatr lalek w Białymstoku to teatr gdzieś na polskich antypodach, daleko nie tylko od świata, ale i od polskich wydarzeń teatralnych. Tymczasem właśnie w Białymstoku pracowali m.in. tak wybitni twórcy teatru lalek, jak: Jan Wilkowski, Krzysztof Rau,  Joanna Piekarska, Andrzej Dziedziul, Wojciech Szelachowski, Wojciech Kobrzyński; grali – i grają - tacy aktorzy, jak choćby  Wiesław Czołpiński, Barbara Muszyńska, Andrzej Zaborski, Maria Rogowski; opisywali go tacy znawcy, jak choćby Klemens Krzyżagórski, Marek Waszkiel czy Bożena Frankowska, której osobiście dziękuję za przypomnienie Andrzeja Dziedziula, wyjątkowego lalkarza – solistę (zm. w 1988 r. w Szwecji).

       
Książka Marka Waszkiela to zbiór artykułów i wywiadów okraszonych dużą ilością zdjęć i rysunków. Jest wyjątkowa, jak każda książka opisująca dzieje teatru, a więc i kawał historii polskiej kultury i polskiej sztuki, poprzez ludzi z nim związanych, go tworzących i współtworzących. Niektórzy z nich już odeszli za rzekę w cień drzew, niektórzy są na emeryturze, niektórzy są stale teatralnie aktywni. Oczywiście, w książce nie stało miejsca dla wszystkich. Szkoda, że na końcu nie znalazł się więc choćby spis ludzi, którzy w nim pracowali od początku jego istnienia ani kalendarium spektakli. No, ale wtedy książka liczyłaby sobie pewnie nie 221, ale ze 400 stron.


Ukazała się książka, bo teatrowi stuknęło 60 lat. Nie obchodzono jubileuszu 50-lecia, choć przygotowano program, materiały, publikacje etc. Nie wszystkie z publikacji, które miały uświetnić jubileuszowe wydawnictwo półwiecza istnienia BTL, znalazły się w obecnej książce. Szkoda. Niektóre, jak „Trupy uczone” Klemensa Krzyżagórskiego ukazały się wcześniej w innych wydawnictwach. A przydałyby się tutaj jako dopełnienie całości obrazu. No cóż… Tak krawiec  kraje, jak mu materii staje.

I na marginesie: tak wielcy twórcy tego teatru, jak Jan Wilkowski czy Joanna Piekarska nie doczekali się do tej pory poważnej monografii… (jhw)

 

„Nasz BTL”. Koncepcja, opracowanie i redakcja: Marek Waszkiel, wydawca: Białostocki Teatr Lalek, Białystok 2013.

 

 

 

Afganistan

Utworzono: piątek, 14, maj 2010 js

Czytaj więcej...