Wielkie strategie wojskowe to tytuł książki Jeremy’ego Blacka, wydanej przez Wydawnictwo RM w tłumaczeniu Mateusza Gwoździa.
Strategia, czyli ogólna wizja osiągnięcia celu, nie sprowadza się tylko do szczegółów operacji (w tym przypadku – wojskowych). To raczej wachlarz metod stosowanych przez narody, państwa władców i elity w celu osiągnięcia zamierzonych celów. Strategia obejmuje zatem zarówno cele, jak i środki do ich osiągnięcia i jest zjawiskiem z gruntu politycznym.
Pojęcie strategii od lat jest tematem debaty, czy jest to nauka czy zapomniana sztuka. Pytanie to sprowokowały niepowodzenia elit politycznych, zwłaszcza wojskowych – brak umiejętności wyznaczania racjonalnych celów polityki, a tym samym – formułowania skutecznych strategii, w których nie ma rozdźwięku między koncepcją a realizacją.
Czysto wojskowa analiza strategii, która nie bierze pod uwagę istotnego czynnika, czyli kontekstu międzynarodowego i jego konsekwencji, jest ewidentnie wadliwa – pisze autor, podkreślając, iż historia wojskowości pozwala lepiej rozumieć lekcje przeszłości.
Książka – poza wprowadzeniem i konkluzją – zawiera analizę konkretnych państw, okresów historycznych i konfliktów na przestrzeni sześciu stuleci. Zawiera też dyskusję na temat kultury oraz praktyki strategii. Traktuje o strategii w jej rzeczywistym ujęciu, a przede wszystkim o procesie decyzyjnym w przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.
Przyjęta metodologia kontrastuje z wieloma współczesnymi analizami, które kładą nacisk na myśl kluczowych teoretyków strategii, np. Sun Zi, Clausewitza czy Mahana.
Należy zaznaczyć – pisze autor – że strategia to nie dokument, tylko praktyka. Można ją rozumieć w kategoriach celów, metod ich osiągnięcia oraz dostępnych środków. Warto też wspomnieć, iż słowo „strategia” często jest równoznaczne z czymś niezwykle ważnym, albo z aspiracją. Wojskowe definicje tego terminu związane z dążeniem do zwycięstwa, ignorują niewojskowe zastosowania strategii oraz skłonność do mylenia polityki ze strategią, właściwą nie tylko wojsku, ale wszystkim instytucjom i grupom interesu.
Jeremy Black jest emerytowanym profesorem historii na University of Exeter i autorem licznych prac z zakresu historii wojskowości, znawcą brytyjskiej polityki zagranicznej i dyplomacji międzynarodowej. (al.)
Wielkie strategie wojskowe, Jeremy Black, Wydawnictwo RM, Warszawa 2026, s. 447, cena 59,99 zł.