W 2024 roku chińscy badacze stali się liderami pod względem liczby wspólnych publikacji z rosyjskimi naukowcami w czasopismach naukowych indeksowanych w międzynarodowej bazie Scopus. Łącznie opublikowano 19 299 artykułów naukowych we współpracy z innymi krajami, z czego 4160 (prawie 22%) opublikowano w Chinach. […]- podaje Anastazja Mayer w Vedmosti.ru.
Naukowcy ze Stanów Zjednoczonych zajęli drugie miejsce pod względem liczby wspólnych publikacji z naukowcami rosyjskimi – 3111 (czyli 16% ogółu), następnie Niemcy – 2489 (prawie 13%) i Indie – 2053 (około 16%). W pierwszej dziesiątce znaleźli się również naukowcy z Wielkiej Brytanii – 1872 (prawie 10%), Francji – 1707 i Włoch – 1647 (po 9%).
W 2024 roku Chiny zajmowały pierwsze miejsce na świecie pod względem liczby publikacji naukowych indeksowanych w bazie Scopus, z liczbą 1 201 761 publikacji (prawie 31% globalnej liczby). Stany Zjednoczone zajęły drugie miejsce z 627 709 publikacjami (16%), a następnie Indie z 310 010 (prawie 8%). W pierwszej piątce znalazły się również Wielka Brytania z 206 830 publikacjami (5%) i Niemcy z 184 388 (prawie 5%). Rosja zajęła 13. miejsce ze 100 927 artykułami (prawie 3%).
Po rozpoczęciu przez Rosję operacji specjalnej na Ukrainie w 2022 roku, międzynarodowe bazy danych Web of Science (WoS) i Scopus zaprzestały indeksowania rosyjskich czasopism naukowych. W odpowiedzi, w marcu 2022 roku, rząd wprowadził moratorium na śledzenie aktywności publikacyjnej rosyjskich naukowców w czasopismach znajdujących się w tych dwóch bazach. Zawieszenie tych wymogów publikacyjnych obowiązywało początkowo do końca 2022 roku, ale zostało następnie przedłużone dwukrotnie, ostatnio do końca 2024 roku.
Już w listopadzie 2022 roku międzyresortowa grupa w Ministerstwie Edukacji i Nauki, w skład której weszli przedstawiciele Rosyjskiej Akademii Nauk, opublikowała na portalu Rosyjskiego Centrum Informacji Naukowej (podległego rządowi) własną listę czasopism naukowych („Białą Listę”). Lista obejmowała zarówno zagraniczne publikacje naukowe indeksowane przez WoS i Scopus, jak i rosyjskie czasopisma z Rosyjskiego Indeksu Cytowań Naukowych – napisał na swoim kanale Telegram Aleksiej Chochłow, akademik Rosyjskiej Akademii Nauk i członek Prezydium Wydziału Chemii i Materiałoznawstwa.
Dwa lata później, w listopadzie 2024 roku, rząd opublikował dekret, zgodnie z którym „Biała Lista” zastąpiła niektóre funkcje WoS i Scopus. Przykładowo, przy przyznawaniu stypendiów prezydenckich na okres studiów na uniwersytecie brane są pod uwagę publikacje w czasopismach z „Białej Listy”, a nie w międzynarodowych bazach danych.
Obecnie wspólne badania rosyjskich i chińskich zespołów badawczych są najbardziej aktywne w naukach przyrodniczych, przede wszystkim chemii, fizyce i biologii, zauważył Aleksiej Peltek, pracownik naukowy Wydziału Fizyki Uniwersytetu ITMO. Podkreślił, że kraje europejskie i Stany Zjednoczone pozostają kluczowymi partnerami, głównie ze względu na bliskie relacje między naukowcami. Te współprace budowane są od dawna, więc wspólne działania są kontynuowane pomimo różnych ograniczeń, wyjaśnił.
Peltek zauważył, że podczas badań na wysokim poziomie liczba specjalistów w danej dziedzinie jest niewielka, więc możliwość współpracy jest ceniona zarówno przez rosyjskich, jak i międzynarodowych naukowców. Na przykład czasami rosyjski zespół badawczy podejmuje się teoretycznej części badania, podczas gdy zespół zagraniczny podejmuje się potwierdzenia eksperymentalnego, lub odwrotnie, dodał.
Konstantin Frumkin, kierownik Działu Popularyzacji Nauki w MEPhI, zauważył, że Chiny i Rosja należą do nielicznych krajów aktywnie prowadzących badania teoretyczne i eksperymentalne w zakresie syntezy jądrowej, technologii laserowych i ich powiązań. Dodał, że naukowcy z MEPhI są współautorami większości prac naukowych z chińskimi naukowcami z dziedziny matematyki stosowanej związanej z modelowaniem procesów laserowych. Projekty badawcze, które są kontynuowane we współpracy z Rosją pomimo kryzysu geopolitycznego, pozostają kluczowym źródłem współpracy z europejskimi naukowcami. Jednym z najważniejszych z tych projektów jest międzynarodowy reaktor termojądrowy ITER we Francji.
W czerwcu 2025 roku wicepremier Dmitrij Czernyszenko ogłosił, że Rosja zaprosi najlepszych zagranicznych naukowców i przeznaczy około 40 miliardów rubli rocznie na współpracę naukową. Dotyczy to naukowców z zaprzyjaźnionych krajów Azji, Afryki, Bliskiego Wschodu i Ameryki Łacińskiej. Dodał, że Rosja będzie prowadzić dialog ze wszystkimi partnerami, którzy będą chcieli współpracować na zasadach wzajemnych korzyści.
Anastazja Mayer