Recenzje (el)
- Autor: Anna Leszkowska
- Odsłon: 1630
Wydawnictwo Copernicus Center Press wydało książkę Fransa de Waala – Wiek empatii. Jak natura uczy nas życzliwości w tłumaczeniu Łukasza Lamży.
Era chciwości za nami, nadchodzi czas empatii – podaje optymistycznie we wstępie do książki autor. Istotne jest bowiem to, co nadaje społeczeństwu jedność i co sprawia, że warto w nim żyć, a nie to, jakie można wydobyć z niego korzyści materialne. Wielkim motywem przewodnim naszych czasów staje się zatem empatia.
A co to ma wspólnego z biologią? Otóż choć na ogół służy ona do uzasadniania egoistycznych celów jednostki, to pokazuje też, że w drodze ewolucji wykształciły się i inne sposoby ich zachowania, pozwalające na tworzenie społeczeństwa, rodzaj kleju – jak to określa Frans de Waal. Jesteśmy bowiem zwierzętami stadnymi, nakierowanymi na współpracę, wyczulonymi na niesprawiedliwość (tak, tak!), czasem podżegającymi do wojny, zwykle jednak miłującymi pokój.
Nie wierzcie więc tym, którzy mówią, że musimy walczyć o przetrwanie, bo taka jest natura. Otóż badania zwierząt wykazały, że wiele z nich przeżywa nie poprzez eliminowanie innych i zagarnięcie ich zasobów, ale dzięki współpracy i dzieleniu się. To jest skuteczna strategia przetrwania gatunków społecznych.
Społeczeństwo, które zasadza się wyłącznie na egoizmie jednostek i siłach rynkowych może przynieść bogactwo najsilniejszym, ale rozpadnie się z braku zaufania do siebie jednostek. Najbardziej solidną podstawą dobra wspólnego jest oświecona interesowność: świadomość, że najłatwiej jest służyć interesom wielu ludzi, jeśli pracujemy na ich rzecz wspólnie.
To empatia, nie egoizm i chciwość, wiąże ze sobą jednostki i sprawia, że mamy pewien interes w dobrobycie innych. Empatia, która nie jest z punktu widzenia biologii i ewolucji żadną romantyczna ideą dla naiwnych, ale najbardziej racjonalną zasadą z punktu widzenia przetrwania gatunku, nie mówiąc już o społeczeństwie.(tm)
Wiek empatii. Jak natura uczy nas życzliwości, Frans de Waal, Copernicus Center Press, Kraków 2019, wyd. I, s. 380, cena 49,90 zł. Książka dostępna także jako e-book.
- Autor: al
- Odsłon: 2685
Wielkie spekulacje. Teorie i nieudane rewolucje w fizyce i kosmologii - to tytuł książki autorstwa Helge Kragh, w tłumaczeniu Tomasza Lanczewskiego, jaką wydało Wydawnictwo Copernicus Center Press.
Przedmiotem książki – pisze autor – jest pewna klasa teorii fizycznych, których cechą wspólną jest to, że stanowią ambitne próby opisu całej przyrody lub znacznej jej części w zunifikowanej formie. Wiele z tych teorii wzbudzało, bądź nadal wzbudza kontrowersje, szczególnie ze względu na fakt, że dość problematyczną kwestią jest ich związek z empiryczną rzeczywistością.
Innym powodem, dla którego teorie tego rodzaju wydają się kontrowersyjne jest ich redukcyjny charakter. Pośrednio lub bezpośrednio pretendują bowiem do obejmowania całej wiedzy z zakresu innych nauk i zasadniczo czynią je zbędnymi.
Książka nie jest jednak kolejną pracą na temat fascynujących zagadek współczesnej fizyki kwantowej i kosmologii, gdyż bierze ona pod uwagę historyczną perspektywę i dąży do wyjaśnienia teraźniejszości poprzez porównanie jej z przeszłością.
Bowiem wszystkie współczesne koncepcje jak teoria strun, argumenty antropiczne, scenariusze wieloświata oraz spekulacje dotyczące życia w przyszłości są częścią tradycji historycznej, sięgającej daleko wstecz. Intencją autora – jak sam pisze – jest zatem przedstawienie i wyjaśnienie, czym jest nauka, ale nie przy pomocy zawiłych dyskusji filozoficznych dotyczących jej charakteru, ale za pomocą historycznych przykładów. Ze względu na swoja naturę, ten rodzaj nauki zbliża się do granicy między nauką a filozofią lub między fizyką i metafizyką.
To, czego jesteśmy świadkami – i o czym częściowo traktuje ta książka – pisze autor, to nie tylko nowe i zadziwiające teorie fizyczne, ale też szereg powiązanych kontrowersji, które przez pewien czas wzbudzały gorące dyskusje w środowisku fizyków i kosmologów.
Książka składa się z 12 rozdziałów, z których każdy może być traktowany jako analiza przypadku dotycząca teorii lub epizodu w historii nauk fizycznych. Części te są ułożone w porządku chronologicznym, od pierwszej połowy XVII wieku do chwili obecnej, ze szczególnym wyróżnieniem wieku XX.
We wszystkich rozdziałach podejmowana jest kwestia ważnych z historycznego punktu widzenia prób rozszerzenia i ujednolicenia wiedzy fizycznej lub podważenia ortodoksyjnych pojęć fizyki. Widać z nich, że wiele problemów i wyzwań, które stoją przed nowoczesną fizyką fundamentalną jest zaskakująco podobnych do napotkanych przez fizyków w przeszłości.(al.)
Wielkie spekulacje. Teorie i nieudane rewolucje w fizyce i kosmologii, Helge Kragh, Wydawnictwo Copernicus Center Press, Kraków 2016, s. 726, cena 99,90 zł (w tym VAT).
- Autor: Anna Leszkowska
- Odsłon: 0
Wielkie strategie wojskowe to tytuł książki Jeremy’ego Blacka, wydanej przez Wydawnictwo RM w tłumaczeniu Mateusza Gwoździa.
Strategia, czyli ogólna wizja osiągnięcia celu, nie sprowadza się tylko do szczegółów operacji (w tym przypadku – wojskowych). To raczej wachlarz metod stosowanych przez narody, państwa władców i elity w celu osiągnięcia zamierzonych celów. Strategia obejmuje zatem zarówno cele, jak i środki do ich osiągnięcia i jest zjawiskiem z gruntu politycznym.
Pojęcie strategii od lat jest tematem debaty, czy jest to nauka czy zapomniana sztuka. Pytanie to sprowokowały niepowodzenia elit politycznych, zwłaszcza wojskowych – brak umiejętności wyznaczania racjonalnych celów polityki, a tym samym – formułowania skutecznych strategii, w których nie ma rozdźwięku między koncepcją a realizacją.
Czysto wojskowa analiza strategii, która nie bierze pod uwagę istotnego czynnika, czyli kontekstu międzynarodowego i jego konsekwencji, jest ewidentnie wadliwa – pisze autor, podkreślając, iż historia wojskowości pozwala lepiej rozumieć lekcje przeszłości.
Książka – poza wprowadzeniem i konkluzją – zawiera analizę konkretnych państw, okresów historycznych i konfliktów na przestrzeni sześciu stuleci. Zawiera też dyskusję na temat kultury oraz praktyki strategii. Traktuje o strategii w jej rzeczywistym ujęciu, a przede wszystkim o procesie decyzyjnym w przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.
Przyjęta metodologia kontrastuje z wieloma współczesnymi analizami, które kładą nacisk na myśl kluczowych teoretyków strategii, np. Sun Zi, Clausewitza czy Mahana.
Należy zaznaczyć – pisze autor – że strategia to nie dokument, tylko praktyka. Można ją rozumieć w kategoriach celów, metod ich osiągnięcia oraz dostępnych środków. Warto też wspomnieć, iż słowo „strategia” często jest równoznaczne z czymś niezwykle ważnym, albo z aspiracją. Wojskowe definicje tego terminu związane z dążeniem do zwycięstwa, ignorują niewojskowe zastosowania strategii oraz skłonność do mylenia polityki ze strategią, właściwą nie tylko wojsku, ale wszystkim instytucjom i grupom interesu.
Jeremy Black jest emerytowanym profesorem historii na University of Exeter i autorem licznych prac z zakresu historii wojskowości, znawcą brytyjskiej polityki zagranicznej i dyplomacji międzynarodowej. (al.)
Wielkie strategie wojskowe, Jeremy Black, Wydawnictwo RM, Warszawa 2026, s. 447, cena 59,99 zł.