Recenzje (el)
- Autor: Anna Leszkowska
- Odsłon: 1219
Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne wydało książkę prof. Andrzeja Sopoćki pt. Zaskakujący kapitalizm*.
Jej podtytuł - Miraże ekonomii XXI wieku – pokazuje na szersze tło zjawisk, jakich obecnie doświadczamy, a w szczególności – rosnącego rozwarstwienia społecznego, trudnego do wyjaśnienia na gruncie znanych teorii ekonomicznych i osłabienia klasy średniej. I to mimo rzeszy naukowców zajmujących się nie tylko ekonomią, ale i socjologią, i psychologią społeczną. Bo choć statystyki, z których wynika, że1% ludzkości posiada tyle, ile pozostałe 99% są ogólnodostępne, to gorzej jest z analizą źródeł i procesów prowadzących do rozwarstwienia – pisze autor. Czyli widzimy jak jest, ale nie wiemy, dlaczego.
Zdaniem prof. Sopoćki, za rozwarstwienia społeczne odpowiedzialna jest globalizacja, sekurytyzacja, cyfryzacja i komputeryzacja, którym poświęca osobne rozdziały. Zauważa, że wspólnym mianem tych trzech procesów jest zaskakujący charakter ich skutków, które generalnie wcale nie są takie, jakby wskazywała intuicja.
Np. globalizacja, o której myśleliśmy pozytywnie jako o zjawisku mogącym wyrównać poziom dochodów na całym świecie, okazała się czymś wręcz przeciwnym. Ona integruje, ale głównie mieszkańców „światowego trójkąta”, czyli Ameryki Północnej, Europy i Azji Wschodniej.
Podobne skutki spowodowała sekurytyzacja gospodarki, której w drugiej połowie XX wieku przypisywano wyrównywanie dochodów. Tymczasem przyniosła ona rosnące podziały wskutek zachwiania relacji kapitał – praca. Zaledwie w ciągu jednego pokolenia do grupy właścicieli kapitału dołączyły osoby zarządzające nim na zasadzie umowy cywilno-prawnej. Elity finansowe to dzisiaj nie tylko właściciele fabryk, firm, ale też top management o niebotycznych wynagrodzeniach.
Także rezultaty cyfryzacji i robotyzacji dały inny wynik niż sobie to kilkadziesiąt lat temu wyobrażano – nie stworzyły masowego bezrobocia, ale nowe miejsca pracy.
Jak te zjawiska mają się więc do zaniku klasy średniej? I do zachodnioeuropejskiego systemu wartości: wolność – równość – braterstwo - ukształtowanemu w XVIII i XIX wieku? Czym może się skończyć odcięcie od awansu społecznego z reguły nieźle wykształconych grup społecznych? Choć profesor Sopoćko nie daje w książce odpowiedzi na to pytanie, liczne twarde dane, jakie w niej przytacza, nie dają podstaw do optymistycznych wniosków. (al.)
Zaskakujący kapitalizm. Miraże ekonomii XXI wieku, Andrzej Sopoćko, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2019, s. 194, cena 49,90 zł.
*O dyskusji dotyczącej tej książki piszemy w tym numerze w tekście Zaskoczenie ekonomistów.
- Autor: al
- Odsłon: 2832
Klub Krytyki Teatralnej przy Stowarzyszeniu Dziennikarzy RP – Polska Sekcja Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych – wydał z okazji XXVI Kongresu IATC/AICT, jaki odbył się w Warszawie* (26.03.12) cztery wartościowe książki: Transformation the Polish Theatre After 1989, Boy Award Winners 2001-2011, Zawsze teatr oraz Teatr poza teatrem.
Transformation the Polish Theatre After 1989 (tylko w języku angielskim) to zbiór ośmiu obszernych esejów na temat zmian, jakie dokonały się po 1989 roku w polskim teatrze: dramatycznym, alternatywnym, niezależnym, muzycznym, lalkowym, telewizyjnym, balecie i pantomimie oraz o teatrze szekspirowskim w Polsce. Ich autorami są krytycy śledzący te obszary teatru od kilkudziesięciu lat, członkowie polskiej sekcji AICT.
Boy Award Winners 2001-2011 (też tylko po angielsku) to z kolei 14 biografii artystycznych, poprzedzonych wstępem dotyczącym nagrody i jej patrona, wybitnych polskich artystów teatru nagrodzonych od 2001 roku nagrodą Tadeusza Boya-Żeleńskiego, przyznawaną corocznie przez Klub Krytyki Teatralnej SDRP.
Podsumowaniem Kongresu Krytyków Teatralnych jest książka Teatr poza teatrem (w trzech językach), w której uczestnicy Kongresu omawiają w skrócie sytuację teatru w ich krajach oraz wypowiadają się na tematy bulwersujące środowisko teatralne. Jest to zarazem wydawnictwo podsumowujące dorobek Kongresu Krytyków Teatralnych.
Swego rodzaju uzupełnieniem powyżej omówionych pozycji jest książka Zawsze teatr (w trzech językach) – upamiętniająca Kongres, w której znalazły się niektóre wystąpienia jego uczestników, kilka prac przedstawionych podczas seminarium, jakie odbyło się w trakcie Kongresu, a także inspirowanych Kongresem. Te „kongresowe” teksty zostały wzbogacone tekstami polskich krytyków, wybranymi z ich dorobku ostatnich lat i publikowanych w internetowym czasopiśmie Yorick.(al)
(http://www.aict.art.pl/)
Transformation the Polish Theatre After 1989, Boy Award Winners 2001-2011, Zawsze teatr, Teatr poza teatrem, Klub Krytyki Teatralnej/Polska Sekcja IACT, Wydawnictwo Skorpion, Warszawa 2012
- Autor: Anna Leszkowska
- Odsłon: 1298
Wydawnictwo Akademickie Sedno wydało książkę Stanisława Kowalika pt. Uśpione społeczeństwo. Szkice z psychologii globalizacji.
Jest to książka nie tylko wartościowa, ale i szczególna. Nie tylko dlatego, że pisana z pozycji psychologa i socjologa, ale i humanisty praktyka (psychologa rehabilitacji), który na globalizacyjny ład patrzy okiem krytycznym.
Można uznać, iż zjawisko globalizacji jest już dość dobrze opisane. Przez ostatnie kilkadziesiąt lat zajmowali się nim politolodzy, ekonomiści, socjolodzy, pokazujący mechanizmy globalizacji oraz skutki w skali makro. Niestety, prawie nie ma analiz procesu globalizacji od strony pojedynczego człowieka – jak on sobie radzi w tej nowej rzeczywistości. Lukę tę zapełnia książka prof. Kowalika, w której autor pokazuje ułomności neoliberalnego ładu społecznego w skali makro oraz mikro i poszukuje sposobów jego udoskonalenia.
Dyskusja o globalizacji zwykle wylania dwie opozycyjne grupy: jej zwolenników i przeciwników. Pierwsi – wychwalając zjawisko od strony ekonomicznej argumentują, iż przyczynia się ono do podniesienia poziomu życia wszystkich ludzi na globie, zatem jego rola humanitarna jest nie do przecenienia. Drudzy sceptycznie zauważają, iż przypływ choć podnosi wszystkie łódki, to jednak w różnym stopniu, przyczyniając się do zwiększania podziałów społecznych.
Autor książki pokazuje globalizację z innej strony – jako stopniową uniwersalizację życia ludzi w różnych wymiarach. Pokazuje na przykładach, że ludzie, żyjąc w podobnych warunkach, stają się homogeniczni ze względu na wspólnotę losu, doświadczeń życiowych, podobne ścieżki rozwoju i wspólnotę wzajemnych zależności.
Ta uniwersalizacja (postępująca od czasów rewolucji przemysłowej) jest czymś więcej niż uniformizacją – nie oznacza tworzenia społecznych klonów ludzkich, ale bardziej przypomina ciąg powielanych układów społecznych, w których ludzie są funkcjonalnie wzajemnie dopasowani do wypełniania określonych zadań, zapewniających rozwój globalnej organizacji społecznego życia.
Z uniwersalizacją jest związany ściśle proces koncentracji podstawowych regulatorów życia społecznego (prawa, mediów, obyczajów, reguł ekonomicznych). Podobieństwo ich działania ukierunkowanego na ten sam cel prowadzi do stopniowego ograniczania różnorodności społecznej.
Jednym słowem – zmierzamy do jednorodnego społeczeństwa światowego, w którym nie będzie miejsca na odszczepieńców, odrębne, oryginalne kultury, różnorodność myślenia (jakże ciekawa tu analiza dotycząca autoeksploatacji naukowców!), na całe zróżnicowanie ludzkości będące motorem napędowym postępu. Będzie pod sznurek, czego sobie jeszcze dzisiaj nie uświadamiamy, bo rzadko dokonujemy syntezy zjawisk, których jesteśmy uczestnikami i nie umiemy jeszcze nazwać wszystkich aspektów globalizacji, której częścią jest porządek neoliberalny.
Autor uświadamia czytelnikowi nie tylko psychologiczne konsekwencje globalizacji, ale pokazuje na przykładach, że wskutek tych procesów człowiek wszedł na ścieżkę degeneracji, a społeczeństwo – patologizacji. Zamiast wzniosłych haseł oświeceniowych o potędze humanizmu, mamy więc psychopatologię, socjopatologię, a dobrego końca tej historii nie widać.(al.)
Uśpione społeczeństwo. Szkice z psychologii globalizacji, Stanisław Kowalik, Wydawnictwo Akademickie Sedno, wyd. I, Warszawa 2015, s. 310, cena 39 zł (w tym VAT). Książka dostępna także jako e-book.
- Autor: Anna Leszkowska
- Odsłon: 634
Cztery miliardy lat historii w ośmiu rozdziałach – tak przedstawia w podtytule tematykę książki Ziemia jej autor, Andrew H. Knoll. Jej polskim wydawcą jest Copernicus Center Press, a przetłumaczył ją Dariusz Rossowski.
Te osiem rozdziałów dotyczy opisu Ziemi od strony chemicznej, fizycznej, biologicznej, tlenowej, zwierząt, roślin, ale i kataklizmów oraz działalności człowieka. Do każdego rozdziału autor dołączył bibliografię podzieloną na prace popularnonaukowe i specjalistyczne.
„Co wiemy o miejscu Ziemi w kosmosie? Jak powstały determinanty naszej egzystencji: skały, powietrze i woda? Jak wyjaśnić powstawanie kontynentów, gór i dolin, trzęsień ziemi i wybuchów wulkanów? Co stanowi o składzie atmosfery i morskiej wody? W jaki sposób zrodziło się otaczające nas nieprzebrane bogactwo życia biologicznego? Jak nasze działania zmieniają Ziemię i życie na niej? Po części są to pytania o procesy, a po części dociekania historyczne. Jedna i drugie są przedmiotem tej książki”. /…/
Wiedza o historii Ziemi pozwala nam zrozumieć, jak powstały otaczające nas góry, morza, drzewa i zwierzęta, a także złoto, diamenty, węgiel, ropa, nie mówiąc o samym powietrzu, którym oddychamy. Jednocześnie historia planety stanowi kontekst konieczny do pojęcia tego, w jaki sposób działalność człowieka przekształca świat w XXI wieku” – pisze autor w prologu do książki będącej swoistą, bo nie tylko udokumentowaną, ale i ubarwioną licznymi ciekawostkami, biografią Ziemi. (js)
Ziemia. Cztery miliardy lat historii w ośmiu rozdziałach, Andrew H. Knoll, Copernicus Center Press, wyd. I, Kraków 2022, s.230, cena 49,90 zł